Muğla Fethiye Kayaköy Neden Terk Edildi? Biraz Mizah, Biraz Tarih, Her Şey Bir Arada!
Hadi bakalım, şimdi biraz tarih, biraz mizah, biraz da “ben bunu niye düşünüyorum?” ruhuyla Muğla Fethiye Kayaköy’ün neden terk edildiğine bir göz atalım. Öncelikle, Kayaköy’ün terk edilmesi olayı gerçekten ilginç. Gerçekten, orada bir zamanlar insanlar yaşıyordu, ama şimdi tek ses duyduğun şey rüzgarın ıssız taş duvarlarda yankı yapması. Bu terk edilmiş köyün gerisinde ne oldu? Birçok tarihçi bir şeyler anlatmaya çalışıyor, ama ben size bu konuya İzmirli bir gencin gözünden bakacağım. Hani, kayıtsızca ama kafada düşüncelerle dolu bir şekilde!
Kayaköy’de Yaşamak: “Herkes Hiçbiri” Mi Oldu?
Kayaköy, aslında tarihteki birçok terk edilmiş yer gibi, sıklıkla “Eeee, buraya kimse gelmediği için terk edildi” diye anlatılır. Ama bir dakika… İzmir’de yaşıyorum, her gün kafamda “Bugün iyi bir şeyler yapmalıyım” dedikten sonra ne yapıyorum? “Bir arkadaşla bir kafeye gidip, saatlerce kahve içip” sonra hiçbir şey yapmamış gibi dönüyorum. Kayaköy de belki aynen böyle terk edilmiştir. Yavaş yavaş insanlar başka yerlere yerleşmeye başlamış, çünkü kimse köyde oturmanın “avantajlarını” görmemiş olabilir.
İçimdeki felsefi insan bana “Bunu çok düşündüm, ama kaybolan zamanın geri dönüşü yok” dedirttiriyor. Ama sonra içimdeki esprili taraf devreye giriyor: “Abi, zaten sosyal medya yoktu. Kimse fotoğraf çekip ‘Kayaköy’ün terkedilmişliği ile ilgili bir yazı yazmak istememiştir herhalde.”
Muğla Fethiye Kayaköy Neden Terk Edildi? Cevaplarda Biraz Hikaye!
Kayaköy’ün terk edilmesinin en bilinen nedeni, 1923’teki nüfus mübadelesine dayanıyor. Yunanistan’dan gelen insanlar ve Türkiye’den gidenler arasında yaşanan bu nüfus değişimi, bölgenin sosyal yapısını değiştirmiş. İnsanlar gitmiş, yerlerine gelenler uyum sağlayamamış. Yani aslında, bir nevi “bütün komşular taşındı, biz de başka bir mahalleye” durumu. Ama Kayaköy için bir sosyal medya analizi yapsak, biraz da tereddütle: “Terk edilmişlik, özlem uyandıran bir nostalji olabilir. Kim bilir, belki burası Instagram’da çok popüler bir yer olabilirdi!”
Bir arkadaşım vardı, sosyal medyayı çok severdi, her fırsatta bir yeri “gezdim” diye etiketlerdi. Bir gün, Kayaköy’ü gezmeye gitmişti ve sonrasında şöyle dedi: “Abi, terkedilmişlik gerçekten bir cazibe unsuru olabilir. Burada bir fotoğraf çektim, keşke burada yaşasaydım.” Hemen aklıma bir komik senaryo geldi: “Evet, Kayaköy’de yaşamayı düşünenler, burada kimse yokken karavanda yalnız kalmayı seven Instagram fenomenleri olabilir.”
Gerçekten, Kayaköy’ün Terki Bir Tesadüf Müydü?
Şimdi, bir şeyin tesadüfen terk edilmesi de pek olası değil, değil mi? Her şeyin bir zamanı var, her olayın bir nedeni. Kayaköy’ün terk edilmesinin bir başka nedeni de burada yaşayanların büyük kısmının, tarım yapma konusunda yeterince verimli bir alan bulamamasıydı. İnsanın hayatta kalabilmesi için biraz çaba gerekmiyor mu? Eğer senin evinde kocaman bir mutfak var ama ne pişirecek malzemen yoksa, “Bunu nasıl aşarım?” diye düşünebilirsin. Kayaköy’de de bu sorular sorulmuş olabilir. “Ne yapsak, ya da başka yere taşınsak?” soruları, bir yandan tarih, bir yandan da sosyal değişimle ilgili karmaşık bir denklem olabilir.
Burada bir an iç sesim devreye giriyor: “Kayaköy’ün terk edilmesi, aslında biraz da kaybolan zamanın ve fırsatların hikayesidir.” Evet, insanın kararlarının ne kadar uzun vadeli olabileceği hakkında düşündürücü bir durum.
Kayaköy Günümüzde Neden Popüler? “Terk Edilmiş Yerlerin Estetiği”
İşin komik tarafı şu: Bugün Kayaköy, terk edilmiş bir yer olarak popüler! Kimse burada yaşamıyor ama fotoğraflar için bir cazibe merkezi. Ne kadar garip, değil mi? Kayaköy’ün terk edilmesi aslında bir anlamda ona farklı bir değer katmış oldu. Yani şu an terk edilmiş yerlerin estetiği bir tür “soğuk güzellik” olarak kabul ediliyor. İnsanlar terkedilmiş yerlerde gezmeyi seviyor çünkü bir nevi “geçmişin hayaletlerine” tanıklık ediyorlar.
Tabii, ben de kendi içimde “Yaşarken burası soğuk, terkedildikten sonra estetik olmuş” diye düşünüyorum. Gerçekten, bazen eskiden değerini bilmediğimiz şeylerin sonradan popülerleşmesi de, hayatın komik yanlarından biri. Belki de Kayaköy’de insanlar terkedildikten sonra daha çok gezilmeye başlandılar. “Buralar terk edilmiş, ama Instagram’da çok güzel fotoğraf çıkar” tarzı bir durum yaratılmış olabilir.
Kayaköy’ün Hüzünlü Yüzü
Sonuç olarak, Muğla Fethiye Kayaköy’ün terk edilmesinin birden fazla nedeni var. Bir yanda sosyal ve ekonomik sıkıntılar, diğer yanda tarihsel bir zorunluluk olan nüfus mübadelesi. Ama içimdeki insana dönersem, belki de asıl soru şu: Kayaköy’ün terk edilmesinin üzerinden yıllar geçmişken, bu terk edilmişlik, modern dünyada insanlara bir anlam taşımaya başlamış olabilir mi? Belki de terk edilmek, kendi başına bir hikaye oluşturuyor. Kayaköy, terk edilmekle popülerleşmiş bir köy haline gelmiş. Kim bilir, belki biz de bir gün terk edileceğiz ve ardından modern dünyada instagramlık bir yere dönüşeceğiz!